Getiri (1 ay, 6 ay, 1 yıl, 3 yıl)
Fonun bugünkü birim fiyatının, dönem başındaki birim fiyatına oranı. Dönem başında fiyat yoksa (tatil, hafta sonu) ondan önceki en yakın gün alınır. Yönetim ücreti fiyatın içindedir; stopaj düşülmemiştir.
Yöntem
Her rakamın hesabı açık.
Bir karşılaştırmaya güvenebilmen için nasıl yapıldığını bilmen gerekir. Ekranda gördüğün her değerin tanımı ve sınırı aşağıda.
Enflasyon
Tüketici fiyat endeksinin 12 aylık değişimi. Endeks ayda bir açıklandığı için açıklanmış son ay esas alınır ve tam 12 ay öncesiyle karşılaştırılır; böylece eksik ay yüzünden enflasyon olduğundan düşük görünmez.
Mevduat
3 aya kadar vadeli TL mevduatın haftalık ortalama faiz oranlarının dönem ortalaması, dönem uzunluğuna oranlanır. Basit faizdir (bileşik değil) ve brüttür; stopaj düşülmemiştir. Tek bir bankanın değil, sektörün ortalamasıdır.
Altın ve Dolar
Altın için gram altının TL kapanış fiyatı, dolar için günlük döviz alış kuru kullanılır. Getiri, fonla aynı yöntemle hesaplanır: dönem sonu değerinin dönem başına oranı. Alım-satım makası dahil değildir.
“Geçti / geçemedi” ve puan farkı
Fonun 1 yıllık getirisi ile karşılaştırılan değerin 1 yıllık değişimi arasındaki farktır, yüzde puan olarak. Fon +%40, enflasyon +%32 ise fark +8 puandır. Eşitlik “geçemedi” sayılır.
En kötü düşüş
Son bir yılda fonun ulaştığı herhangi bir zirveden, sonrasında gördüğü en düşük noktaya kadarki en büyük kayıp. “O zirvede alsaydım en kötü ne kadar ekside kalırdım?” sorusunun yanıtıdır. Gösterilen tarih, dibin görüldüğü aydır.
Volatilite (oynaklık)
Fon fiyatının ne kadar sık ve sert inip çıktığı: günlük getirilerin standart sapması, yıllığa çevrilmiş hâli (252 işlem günü). Her dönem (1 ay, 6 ay, 1 yıl, 3 yıl) kendi günleriyle hesaplanır; 1 ayda yeterli gün yoksa gösterilmez. Karnedeki “tipik bir ayda ±%X” rakamı yıllık volatilitenin √12’ye bölümüdür: ayların kabaca üçte ikisinde fiyat bundan fazla değişmez. Kademeler SPK’nın risk değeri tablosundaki volatilite aralıklarıyla aynı sınırlardadır: %2’nin altı çok düşük (risk değeri 1’in aralığı), %2–10 düşük (2–3), %10–20 orta (4–5), %20–30 yüksek (6), %30 ve üstü çok yüksek (7). Fark: SPK risk değerini son 5 yılın haftalık getirilerinden hesaplar; burada seçili dönemin günlük getirileri kullanılır. Bu yüzden karnedeki kademe izahnamedeki risk değeriyle her zaman örtüşmez. Volatilite yön söylemez: yukarı sıçramalar da onu artırır. Tek başına iyi ya da kötü değildir; getiriyle birlikte okunur.
Tutarlılık
Fonun aylık getirisinin, son 12 ayın kaçında o ayın enflasyonunu geçtiği. Ay getirisi, ayın son fiyatının bir önceki ayın son fiyatına oranıdır; ayın enflasyonu, tüketici fiyat endeksinin bir önceki aya göre değişimidir. Pencere, enflasyonu açıklanmış son ayda biter ve geriye doğru kesintisiz 12 ay sayar; fonun geçmişi daha kısaysa eldeki aylar gösterilir (6 aydan azsa sıralamaya girmez). Eşitlik “geçti” sayılmaz. Yıllık karşılaştırmadan farklı bir soruya cevap verir: bir fon tek bir güçlü ayla yılı enflasyonun üstünde kapatıp ayların çoğunda geride kalmış olabilir. Sayı tek başına iyi ya da kötü değildir; getiri ve volatiliteyle birlikte okunur.
Simülasyon
Tek seferde: tutar, dönemin ilk ve son fon fiyatı oranıyla büyütülür. Her ay: her ödemede o günün fiyatından pay alınır; bugünkü değer, toplam payın son fiyatla çarpımıdır (son ödeme bitişten bir ay öncedir). Altın aynı yöntemle, dönemin gerçek fiyatlarıyla hesaplanır. Mevduat, dönemin ortalama faiziyle basit faizdir; aylık planda her ödeme kendi kalan süresi kadar faiz alır. Enflasyon eşiği, koyduğun paranın alım gücünü koruması için bugün olması gereken tutardır; enflasyon ayda bir ve gecikmeli açıklandığından, karnedeki gibi açıklanmış son aya göre aynı uzunlukta dönem kullanılır. Dönemler 1 aydan 3 yıla kadardır; 1 aylık sonuçlar kısa vadeli dalgalanmayı gösterir, fonun karakterini değil. Fon fiyatı yönetim ücreti düşülmüş açıklandığı için ücret ayrıca düşülmez; stopaj hesaba katılmaz.
Param eridi mi? (enflasyon hesaplayıcı)
Alım gücü, tutarın tüketici fiyat endeksindeki artışa bölünmesidir: fiyatlar 4 katına çıktıysa aynı para dörtte biri kadar alışveriş yapar. Kıyas iki ay arasındadır; bitiş, enflasyonu açıklanmış son aydır (içinde bulunulan ay tahmin edilmez). Altın ve dolar, o iki ayın ortalama fiyatının oranıyla hesaplanır; 2018 ortasından önceki aylarda altın için külçe altının aylık ortalama fiyatı kullanılır (iki serinin örtüştüğü aylarda fark %2,5’i geçmiyor). Mevduat, karnedekinden farklı olarak bileşiktir: 3 ayda bir, o ayın ortalama faiziyle yenilenen ve faizi anaparaya eklenen bir hesap varsayılır; brüttür, stopaj düşülmez. Uzun dönemde basit faiz mevduatı olduğundan düşük gösterirdi.
Bu rakamlar neyi söylemez
- Bütün getiriler brüttür. Stopaj, fon türüne ve elde tutma süresine göre değişir; hesaba katılmamıştır.
- Giriş-çıkış komisyonu, alım-satım makası ve valör farkları dahil değildir.
- Karşılaştırmalar geçmişe bakar. Geçmiş getiri geleceğin göstergesi değildir; Fonla tahmin yapmaz.
- Veriler kamuya açık resmî kaynaklardan derlenir ve gecede bir yenilenir. Kaynakta gecikme ya da düzeltme olursa karneye bir sonraki gece yansır.
- Fonun riski yalnızca geçmiş düşüşle ölçülemez. İzahnamedeki risk değeri ve fonun yatırım stratejisi ayrıca okunmalıdır.